Zuid Afrikaanse wijnen

Multi-culti, smeltkroes, diversiteit. Als die termen ergens gelden, dan is het Zuid Afrika. “Variety is our nature” zeggen de Zuid Afrikanen zelf. Dit geldt ook voor de Zuid Afrikaanse wijnwereld. Voorts is Zuid-Afrika is een land dat allerlei beelden oproept. Het is een land met een prachtige natuur, met olifanten, struisvogels en walvissen, een land van zon, bergen en zee.

Het is een prachtig land om doorheen te zwerven en kennis te maken met de natuur, de cultuur, de mensen en natuurlijk met de wijnen.

Er wordt in de Kaap al 350 jaar wijn gemaakt. Het bijzondere van deze wijnen is dat ze de traditie van de Oude Wereld combineren met de wijntechnologie van de Nieuwe Wereld.

De Zuid-Afrikaanse wijngebieden behoren tot de mooiste ter wereld. Het klimaat in deze gebieden is mild, met zachte zomers en koele winters. De zomerhitte wordt getemperd door de ijskoude golfstroom, die langs de kust van Afrika trekt. Hier in het zuidelijkste puntje van Afrika ontmoeten twee machtige Oceanen elkaar: de Atlantische Oceaan in het westen en de Indische Oceaan in het oosten. De vochtige luchtstromen die van zee landinwaarts trekken, hebben grote invloed op de wijnbouw.

In 1973 werd een systeem van herkomstbenamingen ingevoerd en werden de Zuid- Afrikaanse wijngebieden onderverdeeld in een serie officiële gebieden, districten, wards en estates. De meeste wijngaarden liggen in de West-Kaap dichtbij de kust, maar er wordt ook wijn geproduceerd in de drogere streken iets noordelijker en oostelijker. Bijvoorbeeld in Klein Karoo, Olifantsrivier en Oranjerivier.

Wijn uit Zuid Afrika is heel populair in Nederland. Na Franse wijn drinken we het meeste wijn uit Zuid Afrika. De populariteit was in het begin vooral vanwege de makkelijke stijl en heel Hollands, nog meer om de lage prijs. Tegenwoordig wordt er ook bewust voor het unieke karakter van Kaapse wijnen gekozen.

Er zijn vier wijnbouwregio’s

1	Coastal Region
2	Breede River Valley Region
3	Klein Karoo Region
4	Olifants River Region
		

1 Coastal Region, bestaat uit zeven belangrijke districten

Cape Point met als enige ward (appelatie) Constantia
Het gebied ligt ten zuiden van Kaapstad. Het gebied is minder bekend dan zijn enige ward Constantia. Er zijn maar een paar wijn producenten maar die behoren tot de top wijnproducenten van Zuid Afrika.
Constantia omvat de alom bekende Constantiavallei waar Simon van der Stel zijn historische boerderij stichtte. Uit deze streek komt de dessertwijn die in de 19e eeuw zo populair was. Er zijn maar enkele wijnkelders die allen de traditie voortzetten om uitstekende wijnen te maken.
De wijngaarden liggen tegen de hellingen van de Constantiaberg, een uitloper van de Tafelberg, met Kaapstad aan zijn voet. De wijnstokken profiteren van de schaduw van de berg in de middag en van de koele zeewind uit False Bay op nog geen acht kilometer afstand. Irrigatie is overbodig omdat er voldoende regen valt.

Tygerberg
Even ten noorden van Kaapstad aan de kust, ligt Tygerberg met de ward Durbanville. Vroeger werd er veel bulkwijn, nu vindt er een verschuiving plaats naar kwaliteitswijnen van met namen sauvignon blanc, cabernet sauvignon en merlot. De bodems ("Covelly" en "Hutton") zijn hier diep en de afwatering is goed. De koele wind van zee tempert de zomerse hitte en maakt de lucht droger, waardoor de kans op schimmel en ziektes minder wordt.

Darling
Omgeven door wijngaarden van hoge kwaliteit en op nog geen uur afstand van Cape Town speelt Darling een steeds belangrijkere rol met zijn eigen wijnroute en verschillende toeristenattracties.
De Groenekloof ward bevindt zich in dit district. Deze ward profiteert van het feit dat hij het dichtst bij de koele Atlantische Oceaan ligt, en is bekend om de buitengewone kwaliteit van haar sauvignon blanc.

Stellenbosch
De prachtige universiteitsstad Stellenbosch ligt in het centrum van Zuid-Afrika’s belangrijkste wijnstreek. Stellenbosch is de enige universiteit met een afdeling wijnbouw en oenologie. Hier hebben veel van Zuid-Afrika’s meest succesvolle wijnmakers hun opleiding gevolgd. De Elsenburg School of Agriculture en het Nietvoorbij Instituut van Wijnbouw en Oenologie liggen beide in de buurt van Stellenbosch. Deze organisatie heeft een van de meest moderne experimentele wineries ter wereld. Op testboerderijen (verspreid over het wijngebied) wordt belangrijk onderzoek gedaan naar o.a. nieuwe druivenrassen, klonen en onderstokken. Omstandigheden in deze streek zijn bijzonder geschikt voor veel edele rassen. De ‘Hutton’ en ‘Clovelly’ bodemsoorten van de valleien bevatten meer graniet naarmate men de helling opgaat. De gemiddelde neerslag schommelt tussen de 600 tot 800 mm per jaar. Onder de 32 wijnproducenten en 34 estates komt men veel bekende namen tegen zoals Hartenberg Kanonkop, Delheim, Jordan, Meerlust, Rustenberg, Simonsig en Thelema. De streek produceert uitstekende wijnen van bijna alle edele druivenrassen en is bekend om de kwaliteit van haar geassembleerde rode wijnen. Het district kent 6 wards. Dit zijn: Jonkershoek Valley; Simonsberg-Stellenbosch; Bottelary; Devon Valley; Papegaaiberg; Banghoek

Paarl
Het district Paarl ligt ten noodoosten van Stellenbosch. Paarl, een schilderachtige stad op 50 kilometer van Kaapstad, huist de KWV en de wereld-beroemde Nederburg veiling. Naast deze twee publiekstrekkers is Paarl ook één van Zuid-Afrika’s belangrijkste wijnproducerende gebieden. Hier bevinden zich een aantal van haar meest prestigieuze wijnproducenten en meest progressieve coöperaties. Er heerst een typisch Mediterraan klimaat, de zomers zijn lang en warm, de jaarlijkse neerslag is ongeveer 650 mm, minder dan in Constantia weliswaar, maar voldoende om alleen in extreme omstandigheden irrigatie toe te hoeven passen. Het gebied kent talloze mesoklimaten en bodems met zandsteen, graniet en leisteen. De vier wards in Paarl zijn: Franschhoek, Wellington; Voor Paardeberg en Simonsberg-Paarl. Franschhoek is het culinaire centrum van Zuid Afrika.

Tulbagh
De wijngaarden, aan drie kanten omringd door de imposante Winterhoek bergen, liggen zij aan zij met boomgaarden en graanvelden.
Bodemsoorten in de vallei zijn bijzonder gevarieerd, van zandbodems in de vallei tot bodems die zeer veel steen bevatten hoger de hellingen op. Zomertemperaturen zijn hier hoog. In dit bergachtig gebied zijn veel verschillende microklimaten, waar men slim gebruik van maakt. Er zijn momenteel vijf estates en twee coöperaties die wijn produceren.

Swartland
Swartland grenst in het noorden aan Piketburg en verschilt qua ligging en klimaat dan ook niet veel van deze streek. Swartland leverde oorspronkelijk robuuste, volle rode wijnen en versterkte wijnen van hoge kwaliteit. Een paar jaar geleden hebben de wijnproducenten het roer om gegooid. Van bulk en dik wilden ze naar verfijnd en elegant en zochten daarvoor de beste gronden. Ze beschikken over gunstige omstandigheden. Bij Swartland ligt onder andere de koele kuststreek Groenekloof. Vroeger lagen de wijngaarden meer landinwaarts. Nu zijn ze in de richting van de koelere kust. Swartland kent twee wards: Riebeekberg en Malmesbury

2 Breede River Valley

Lange tijd werd er in deze streek uitsluitend bulkwijn geproduceerd. Met moderne apperatuur en betere techieken, nauwkeurige irrigatiesystemen en meer kennis lukt het om kwaliteitswijnen te produceren. De regio telt drie districten: Robertson, Worchester, Swellendam (laatste niet verder behandeld)

Robertson
Op ongeveer twee uur rijden van Kaapstad via de populaire Route 62 ligt Robertson, ook wel ‘vallei van de rozen’ Alweer zo’n indrukwekkend stukje Kaap. Traditioneel dé witte wijn producent maar tegenwoordig krijgen veel rode wijnen de aandacht. Cabernet sauvignon en shiraz gedijen uitstekend op de kalkrijke gronden van relatief koelere zuid-oostelijk gesitueerde wijngaarden. Robertson heeft negen wards: Agterkliphoogte, Bonievale, Boesmanrivier, Eilandia, Hoopsrivier, Klaasvoogds, Le Chasseur, McGregor, Vinkrivier.

Worcester
Worcester levert jaarlijks een kwart van Zuid-Afrika’s totale wijnproductie. Het is tevens de streek waar de meeste brandy gemaakt wordt. Hier is ook de KWV Brandy Cellar, de grootste ter wereld, gevestigd. De samenstelling van de bodem en de microklimaten in de diverse riviervalleien verschillen aanzienlijk van elkaar. Colombard en chenin blanc komen hier veel voor, daarnaast ook semillon en ruby cabernet. Het grootste deel van de druiven worden gebruikt voor bulkwijnen, gedistilleerd (brandy) en voor versterkte wijnen (Red Muscadelle), portachtige wijnen en zoete witte dessertwijn van hanepoot (=muscat d’Alexandrië).
Worchester heeft zes wards: Aan-de-Doorns, Goudini, Nuy, Scherpenheuvel, Breedekloof en Slanghoek (boekt successen met sauvignon blanc en botrytis-wijnen.

3 Klein Karoo Region

Dit is een uitgerekte streek, die van oost naar west loopt van Montagu tot Oudtshoorn. Er heerst een extreem klimaat met warme zomers en weinig neerslag. Wijngaarden liggen vooral in riviervalleien waar water voor irrigatie volop beschikbaar is. Uit deze streek komen de meest bekende Zuid-Afrikaanse versterkte wijnen. Niet de bodem maar wel het klimaat vertoont overeenkomsten met dat in de Portugese Dourovallei. Dat heeft menig producent geïnspireerd om portachtige wijn te maken. Let ook op chenin blanc, want de natuurlijke hoge zuurgraad en fruitigheid van deze druif maken haar bijzonder geschikt voor warmere gebieden. Klein Karoo kent één district: Calitzdorp. Hier worden veel portachtige wijnen gemaakt waarvan vele zeer de moeite waard zijn. Ook versterkte Muscadels komen hier voor. Onder het district Calitzdorp vallen vier wards: Montagu, Outeniqua, Tradouw en Upper Langkloof.

4 Olifants River Region

In dit gebied worden rode (bulk)wijn voor alledag gemaakt. Ook komen er versterkte wijnen voor. Een deel van de druivenopbrengst gaat naar de distilleerderijen. In het koelere zuiden wordt kwaliteitswijn gemaakt. Olifants River Region telt drie districten:
Citrusdal Mountain; in dit district worden experimenten gedaan om van bulkwijn op kwaliteitswijn over te schakelen. Vooral de ward Piekenierskloof timmert aan de weg.
Citrusdal heeft twee wards: Bamboes Bay en Piekenierskloof.
Citrusdal Valley – heeft geen wards en wordt verder niet behandeld
Lutzville Valley – heeft drie wards (Koekenaap, Spruitsdrift en Vredendal)

Overberg en Douglas
Overberg ligt ten zuidoosten van Kaapstad. Overberg heeft twee wards die de laatste tien jaar opvallende goede wijnen gemaakt hebben voortgebracht, namelijk Walker Bay en Elgin (van oudsher een appelstreek. Deze wijngaarden, sommigen bijna grenzend aan zee, profiteren van koele wind van de Atlantische Oceaan. Deze gebieden gedijen pinot noir, sauvignon blanc en chardonnay erg goed.

Er zijn zes wards niet worden toegeschreven worden aan een bepaalde regio. Enkele ervan leveren heel interessante wijnen. De zes wards zijn: Cederberg, Elim, Helbertsdale, Prince Alvert Valley, Ruiterbosch en Swartberg.

Noordkaap in Orange River
Meest noordelijke wijngebied van Zuid Afrika. Dankzij irrigatie worden hier hoge opbrengsten gehaalddie grotendeels voor bulkwijnen en een deel voor brandy worden gebruikt.